IJsselmeer, februari 2006
Mensen en andere dieren
Hele debatten worden erover gevoerd onder filosofen en
andere wetenschappers. Hoe anders zijn wij mensen eigenlijk dan de andere
zoogdieren? Hoe diep is de kloof die gaapt tussen ons mensen en de hogere
dieren? Het gaat door voor een zuiver wetenschappelijk debat. Maar als je de
felheid ziet waarmee het gepaard gaat, heb je al snel door dat het veeleer een
kwestie van ideologie is.
Zelf kijk ik er op het ene moment anders tegenaan dan op het
andere. Soms denk ik dat wij mensen meer op andere dieren lijken dan we meestal
denken. Ik bedoel: biologen schijnen inmiddels te hebben aangetoond dat apen
ook een vorm van moraal kennen. Als je dan ziet hoe slecht wij mensen het er
moreel gezien vanaf brengen, hoe kun je dan nog geloven dat wij mensen zoveel
hoogstaander zijn?
Soms denk ik dat er wel een enorme kloof gaapt tussen de
mensenwereld en het dierenrijk. Dieren kennen immers geen symbolen, geen
representatie.
En belangrijker misschien nog wel: dieren houden er geen
verborgen agenda op na, zijn nooit berekend, altijd transparant.
Daarom zijn er ook twee soorten mensen. Mensen die
het meest van mensen houden en mensen die het meest van dieren houden.
Hopper in Huizen
Edward Hoppers Nighthawks. Maar dan overdag. Spannend. Wie zijn de mannen? Wat zeggen ze tegen elkaar? Een onschuldige groet? Of hebben ze zojuist iets besproken wat geheim moet blijven? Een criminele deal? Het zal het eerste wel zijn. Al het andere zegt vooral iets over mij vrees ik. Ik moet wat minder thrillers lezen.
Vliegtuigen
’t Doet denken aan 11/9. Een vliegtuig dat zich in een hoog
gebouw dreigt te boren.
Maar dat is het niet. Het is Muiden waar vliegtuigen zo laag
overvliegen dat je ze bijna kunt aanraken. Dat je kunt zwaaien naar de
passagiers.
Ooit – nog niet eens zo lang geleden – dachten wij erover
naar die omgeving te verhuizen. Naar Weesp of Hilversum. De vliegtuigen hielden
ons tegen.
Ik weet ook nog hoe ik een keer onder begeleiding van een
dame van Natuurmonumenten met een fluisterboot het Naardermeer opging. Met een
fluisterboot. Waanzin. De vliegtuigen die elke minuut overdenderden maakten
zoveel herrie dat we net zo goed met een speedboot met een kapotte uitlaat hadden
kunnen gaan. Dan nog was het onmogelijk geweest boven de herrie van vliegtuigen
uit te komen, laat staan van vogelgezang te genieten.
Vliegtuigen zijn de pest van deze tijd.
De witte buizerd
Nee, je hoeft niet heel goed te kijken. Hij zit er niet. En
als hij er wel zat, zou op de foto niet meer dan een kleine vage witte stip te
zien zijn geweest.
Maar vaak zien we hem zitten. Al jaren. Elke winter. Vaste
prik. Een sneeuwwitte buizerd. Ergens hoog in een van de naaldbomen waarop we
vanuit ons Drentse huisje uitkijken.
We fantaseren dat hij afkomstig is uit Siberië. En dat zijn
witte verenkleed dus een schutkleur is. Elke jaar, denken wij, komt hij
helemaal uit het verre Siberië naar het Drentse Norg om te overwinteren. Net
als Nederlandse bejaarden die naar de Spaanse costa’s gaan.
Daar zit hij dan in een van de naaldbomen langs een
boerenakker in diep gepeins verzonken tot de temperaturen in het hoge Noorden
weer wat draaglijker worden en hij terug in zijn vaderland kan gaan broeden.
Maar we weten natuurlijk niet of het zo is als wij denken.
In de buurt van Norg zien we vaker opvallend lichte tot bijna helemaal witte
buizerds. En boven de akker voor ons huisje hebben we ook wel eens in het
voorjaar onze eigen witte buizerd met een donkergekleurdere partner gezien.
Baltsend en de typisch miauwende kreten van buizerds slaken. Misschien woont
onze witte buizerd wel gewoon in het bosje schuin tegenover.
Nee, je hoeft niet heel goed te kijken. Hij zit er
niet. Maar we houden hem (of haar) goed in de gaten.
Speciale gast
Nee, de Zilveren Camera zullen we met deze van achter een raam gemaakte foto niet in de wacht slepen. Maar we konden het niet laten om te proberen de dappere poging van dit brutale eekhoorntje om van ons vogelvoer te snoepen, vast te leggen. We zien ze wel vaker, deze grappige, ontroerende bosbewonertjes. Maar ook weer niet heel vaak. Een paar keer per jaar, vooral in de winter. Een beetje geheimzinnig zijn ze ook wel. Want wat doen ze eigenlijk de hele tijd? Vroeger vond ik ze alleen maar schattig en snoezig. Ik ben ze een beetje anders gaan zien sinds Carrie in Sex & The City een eekhoorn niets anders dan ‘a rat with a fancy tail’ noemde. Tja, zo kun je het ook bekijken.
Vogeltjesfeestmaal
In het bos is geen kabeltelevisie. Maar met een simpel
antennetje met twee uitschuifbare sprieten kunnen we met wat manoeuvreren best
heel behoorlijk Nederland 1,2, 3 en TV Drenthe ontvangen. Binnenkort niet meer.
Deze voorhistorische vorm van tv-kijken wordt afgeschaft.
Maar wie heeft tv nodig? Hang wat zakjes pinda’s en
vetbolletjes in de tuin en je hoeft je geen moment meer te vervelen. Alle
kleine fladderaars uit het bos komen langs: roodborst, winterkoning,
boomklever, vinkjes, vier soorten mezen (koolmees, pimpelmees, zwarte mees en
mat- of glanskop – welke van de twee durven we niet te zeggen), heggemus en
misschien vergeet ik er nog wel een. Mooi om te zien hoe de machtsverhoudingen
liggen in vogelland. Hoe een hondsbrutaal knalblauw pimpelmeesje (al in
voorjaarskleed?) de veel grotere koolmezen terroriseert.
Ook de grotere vogels proberen een pindaatje mee te pikken.
We zien onhandig balancerende merels op een vervaarlijk heen en weer zwaaiende
vetbol, een specht die helemaal geen raad weet met het gebodene en zenuwachtig
door de tuin heen en weer blijft vliegen en gaaien die zelf nauwelijks lijken
te talen naar het voer, maar wel alle andere gasten de stuipen op het lijf
jagen.
Maar ja, als je er een foto van wil maken, zijn ze
allemaal weg.
